Onderzoek: vrijwilligerswerk is ook goed voor jezelf!

Vrijwilligerswerk is goed voor je eigen ontwikkeling. Tenminste, dat wordt altijd maar gezegd. Maar is dat wel écht zo? Hbo-studenten (nouja, nu dus ex-studenten) Danniek Bakker en Melek Ünal maakten er hun afstudeeronderzoek van.

Danniek (23) en Melek (22) zijn net klaar met hun opleiding Sociaal Pedagogische Hulpverlening en Maatschappelijk Werk en Dienstverlening aan de Hanzehogeschool Groningen. Voor hun afstudeeronderzoek gingen ze na wat de invloed is van vrijwilligerswerk op de sociale ontwikkeling van jongeren tussen de 15 tot en met 20 jaar. Oftewel: wat doet vrijwilligerswerk met je persoonlijkheid en de manier waarop je met anderen omgaat?

Om dat te onderzoeken hielden ze uitgebreide interviews met 16 jongeren en met 5 organisaties waar deze jongeren werken. Het resultaat is een indrukwekkend rapport met een titel die de conclusie verklapt: ‘Kleine gebaren met een groot effect’.

Hoe kwamen jullie op het idee het effect van vrijwilligerswerk op jongeren te onderzoeken?
“We zijn om te beginnen natuurlijk zelf heel erg geïnteresseerd in de sociale ontwikkeling van kinderen en jongeren. Daarom hebben we deze studie gekozen. Kinderen en jongeren zitten in een levensfase waarin zóveel gebeurt: dat is gewoon hartstikke boeiend.

Daarnaast merkten we dat vrijwilligerswerk steeds populairder werd onder jongeren. Jongeren zien het vaak als een manier om ervaring op te doen voor hun latere carrière. Die twee dingen telden we bij elkaar op, en het onderwerp van ons onderzoek was geboren.”

Jullie onderzoek heet ‘Kleine gebaren met een groot effect’. Waarom?
“Iemand die vrijwilligerswerk doet betekent echt ontzettend veel voor anderen en voor onze maatschappij als geheel, hoe klein de inzet soms ook maar lijkt. We vonden deze titel heel goed passen, omdat de jongeren ‘kleine’ gebaren laten zien en hierdoor zichzelf ontwikkelen. Het heeft dus een groot effect op hun sociale ontwikkeling.”

Wat vonden jullie van de jonge vrijwilligers die jullie hebben gesproken?
“We hebben 16 jongeren gesproken en het waren stuk voor stuk heel gedreven jongeren die liefde hadden voor wat ze deden. Wat ons opviel was dat deze jongeren allemaal al een hele eigen kijk hebben op de wereld. Ze hebben een duidelijke mening en veel passie voor wat ze doen. Ze zijn ook niet bang of onzeker om dit te delen. Ze participeren volop en genieten van het vrijwilligerswerk dat ze verrichten. Dat is heel mooi om te zien.”

Oké, dus vrijwilligerswerk is ook goed voor de vrijwilliger zelf. Waar zien jullie dat in terug?
“Vrijwilligerswerk heeft vooral een enorm positieve invloed op je sociale vaardigheden. De jongeren die meededen aan het onderzoek hebben bijvoorbeeld beter leren omgaan met andere doelgroepen, geven ze zelf aan. Ze hebben geleerd sneller contact te leggen en durven meer initiatief te nemen. Dat vonden ze trouwens niet alleen zelf. Dat vertelden ook de coördinatoren van de organisaties waarvoor ze vrijwilligerswerk doen. Ook zij zagen dat de jonge vrijwilligers zich enorm hebben ontwikkeld op die punten. Het maakt jongeren zelfverzekerder in de communicatie met anderen.”

Vrijwilligerswerk heeft vooral een enorm positieve invloed op je sociale vaardigheden

Welke uitkomst heeft je het meest positief verrast?
“Nou, we waren vooral verbaasd over de passie en betrokkenheid die sommige jongeren al op een hele jonge leeftijd hebben. De jongeren leren niet alleen veel van het werk dat ze doen, ze voelen zich er ook enorm mee verbonden. Dat was veel meer dan we verwachtten van het onderzoek. Dat vonden we prachtig!”

Doe je zelf vrijwilligerswerk?
Danniek: “Nee, maar ik zou het wel graag willen doen. Zeker met de conclusies uit het onderzoek ga ik daar snel werk van maken. De passie van de jongeren in het onderzoek werkt aanstekelijk op mij. Wat ze doen, doen ze met hun hart. Dat heb ik heel erg teruggezien en heeft mij ook een beeld gegeven van wat ik eigenlijk voel voor mijn vak. Daarom heb ik nog meer zin om aan de slag te gaan. Ik wil datgene doen waar ik mijn hart heb liggen, omdat ik zeker weet dat ik daarin iets kan betekenen.”

Melek: “Ja! Ik heb sportles gegeven aan jonge kinderen. En ik heb wel eens meegedaan aan NLdoet, de nationale vrijwilligersdag waarop er in het hele land kleine projecten worden uitgevoerd. En ook ik merk dat dit mijn kennis heeft verbreed. Ik heb ook daardoor geleerd hoe ik met kinderen en met mensen met een beperking om moest gaan. Het was inderdaad behoorlijk leerzaam!”

Wat hebben jullie geleerd van het onderzoek?
“We hebben vooral geleerd dat vrijwilligerswerk echt een onderdeel kan zijn van het leven van deze jongeren. Voordat wij met dit onderzoek begonnen, dachten we dat de jongeren het vooral zouden doen omdat ze zich verveelden of omdat ze ‘moesten’ van hun omgeving. Maar dat was dus totaal niet zo. We hadden niet verwacht dat de jongeren zo gedreven en zo enthousiast zouden zijn over wat ze deden! ”

Wat kan Nederland leren van dit onderzoek?
“Dat jongeren niet lui en afwachtend zijn. Dat heel veel jongeren graag vrijwilligerswerk willen doen, omdat ze weten dat ze er wat van leren en goed weten wat ze eruit kunnen halen. Daar komt bij dat deze jongeren het ook belangrijk vinden iets terug te doen voor de maatschappij. Ook de organisaties en instanties die werken met jongeren kunnen inzicht krijgen wat de meerwaarde is voor de sociale ontwikkeling van jongeren. Volgens ons is dat het mooiste streven wat er is.”